Kambiyo Senetleri: Çek, Bono ve Poliçe Farkları
ŞİRKETLER VE TİCARET HUKUKU
2 min read
Ticari hayatta alacaklarınızı güvence altına almak için çek, bono veya poliçe kullanmak yaygın bir yöntemdir; ancak bu üç kambiyo senedi birbirinden farklı hukuki kurallara tabidir ve bu farkları bilmemek, alacağınızı tahsil etme sürecinde ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Ancak bir kambiyo senedi almış olmak tek başına yeterli değildir; senedin şekil şartlarına uygun düzenlenmesi, süresinde ibraz edilmesi ve gerektiğinde protesto çekilmesi, senedin sağladığı güvenceden gerçek anlamda yararlanabilmenizin ön koşuludur.
1. Çek, Bono ve Poliçe Arasındaki Temel Fark Nedir?
Poliçe, düzenleyenin bir üçüncü kişiye (muhataba) belirli bir bedeli lehtara ödemesi yönünde verdiği emri içeren üç taraflı bir ilişkidir. Bono ise yalnızca düzenleyen ile lehtar arasındaki iki taraflı bir ilişkidir; düzenleyen, belirli bir bedeli bizzat ödemeyi taahhüt eder. Çek de bono gibi iki taraflı görünse de üçüncü bir unsur olan banka (muhatap) araya girer; ancak çekte kabul mekanizması yoktur, banka yalnızca düzenleyenin hesabındaki bakiye ölçüsünde öder ve çek her zaman "görüldüğünde ödeme vadeli" kabul edilir.
2. Kambiyo Senetlerinin Ortak Özellikleri Nelerdir?
Her üç senet de sıkı şekil şartlarına tabidir, imzaların bağımsızlığı ilkesi geçerlidir (senetteki bir imza geçersiz olsa da diğer imzaların geçerliliği etkilenmez) ve senetler kanun gereği emre yazılıdır. Kambiyo senetlerine yalnızca ıslak imza atılabilir; mekanik araç, damga veya parmak basma ile düzenlenen senetler geçersiz sayılır. Bu senetlerdeki borç, müteselsil niteliktedir ve özel bir takip usulüyle (kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla) tahsil edilebilir.
3. Ciro ile Senet Nasıl Devredilir?
Ciro, senetteki hakkın bir başkasına devredilmesini, tahsilini veya rehnedilmesini sağlar ve senedin arkasına atılan imza ile yapılır. Ciro kısmi olarak yapılamaz; kısmi ciro batıldır. Temlik cirosu hakkın tamamını devrederken, tahsil cirosu yalnızca tahsil yetkisi verir, rehin cirosu ise senedi teminat olarak devreder. Poliçe ve bonoda ciro vadeye kadar yapılabilirken, çekte vade olmadığından ciro ibraz süresi sonuna kadar yapılabilir.
4. Ödeme Yapılmazsa Hangi Adımlar İzlenmelidir?
Bir kambiyo senedinin ödenmemesi hâlinde, başvuru borçlularına (düzenleyen, cirantalar, avalistler) başvurabilmenin temel şartı, noter aracılığıyla protesto çekilmesidir. Poliçe ve bonoda ödeme günü ile bunu izleyen 2 iş günü içinde ibraz ve protesto yapılmalıdır. Çekte ise karşılıksız çıkması hâlinde hem hukuki takip hem de her bir çek yaprağı için adli para cezası riski doğar; bankanın da 1.000 TL'ye kadar ödeme yükümlülüğü söz konusudur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Elimdeki çeki süresinde bankaya ibraz etmezsem alacağımı kaybeder miyim? Süresinde ibraz etmemeniz, başvuru borçlularına (ciranta, düzenleyen) karşı başvuru hakkınızı kaybetmenize yol açar; ancak asıl borç ilişkisine dayalı dava hakkınız genellikle devam eder.
Bonoda vade yazmak zorunlu mu? Hayır, vade yazılmazsa bono "görüldüğünde ödeme vadeli" kabul edilir ve ibraz edildiği anda ödenmesi gerekir.
Ciro edilen bir senedi elimde bulunduruyorum, doğrudan dava açabilir miyim? Evet, senedi usulüne uygun ciro zinciriyle elinde bulunduran hamil, senetten doğan hakları doğrudan ileri sürebilir; ancak süresinde protesto çekilmemişse başvuru hakkınız sınırlanabilir.
Ticari alacaklarınızın çek, bono veya poliçe ile güvence altına alınması, protesto işlemleri veya kambiyo senedine dayalı icra takibi konusunda Vika Hukuk'tan ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.
İletişim
0(544) 585 19 34
info@vikahukuk.com
Merdivenköy Mah., Fahrettin Kerim Gökay Cad. 11/8 Kadıköy/İstanbul
© 2026. Tüm yasal hakları Vika Hukuk Ofisi'ne aittir.