Mal Paylaşımı Davalarında Yetki, Zamanaşımı ve Usul
AİLE HUKUKU (BOŞANMA, NAFAKA, VELAYET VE TAZMİNAT DAVALARI)
3 min read
Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davalarından ayrı usul kurallarına ve farklı sürelere tabi, teknik yönü ağır basan mali nitelikli bir dava türüdür. Maddi hakların eksiksiz bir şekilde alınabilmesi için davanın doğru zamanda, doğru mahkemede ve usulüne uygun taleplerle ikame edilmesi zorunludur. İşte mal paylaşımı davalarında yetki, zamanaşımı ve usule ilişkin temel esaslar:
Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Mal paylaşımı davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir; Aile Mahkemesi'nin bulunmadığı yerlerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi "Aile Mahkemesi sıfatıyla" bakar. Yetkili mahkeme ise mal rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde ölenin son yerleşim yeri, boşanmayla sona ermesi hâlinde ise boşanma davasına bakmaya yetkili olan mahkemedir. Yetki kurallarına riayet edilmemesi, davanın yetkisizlik kararı ile uzamasına ve süreç bazında ciddi zaman kayıplarına yol açabilmektedir.
Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır ve Ne Zaman Başlar?
Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı davalarında zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca 10 yıldır. Bu 10 yıllık süre, boşanma davasının açıldığı tarihte değil, boşanma kararının kesinleştiği (istinaf veya temyiz aşamalarının tamamlanarak hükmün kesin kural haline geldiği) tarihte işlemeye başlar. Süresi içinde açılmayan davalar, karşı tarafın zamanaşımı def'inde (itirazında) bulunması hâlinde mahkemece usulden reddedilir.
Mal Paylaşımı Davası Boşanma ile Birlikte Açılabilir mi?
Mal paylaşımı davası, boşanma davasıyla aynı dilekçede veya boşanma süreci devam ederken ayrı bir dava olarak açılabilir. Ancak Aile Mahkemesi, mal paylaşımı davasını esastan karara bağlamak için öncelikle tarafların boşanıp boşanmayacaklarının kesinleşmesini beklemek zorundadır. Bu duruma usul hukukunda "bekletici mesele" denir; yani boşanma davası kesin olarak sonuçlanmadan mal paylaşımı davasında mülkiyet ve alacak hesabı yapılarak nihai bir hüküm kurulamaz.
Bilirkişi İncelemesi ve Değerleme Süreci Nasıl Yürütülür?
Mal paylaşımı davaları, karmaşık matematiksel formüller ve oranlamalar içerdiğinden, hâkimler karar vermeden önce dosyayı mutlaka nitelikli hesap uzmanı ve gayrimenkul/araç değerleme uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetine tevdi eder. Bilirkişiler, malların tasfiye tarihindeki güncel piyasa değerlerini saptar, eşlerin kişisel ve edinilmiş mal dengesini kurar, varsa borçları düşer ve tarafların alacak miktarlarını net bir kuruş hesabı ile rapora bağlar. Tarafların bu rapora karşı yasal süresi içinde somut gerekçelerle itiraz etme hakkı mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Boşanma davası reddedilirse mal paylaşımı davası ne olur? Eşler arasındaki boşanma davası mahkemece reddedilir ve bu ret kararı kesinleşirse, evlilik birliği hukuken devam ettiği için mal paylaşımı davası da konusuz kalır. Mahkeme, mal rejiminin tasfiyesi talebinin reddine karar verir; zira mal paylaşımı yapılabilmesinin ön koşulu evliliğin sona ermesidir.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı sonradan dava konusu yapılabilir mi? Eğer taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde mal varlıklarını açıkça belirtip birbirlerini ibra etmişlerse (karşılıklı olarak haklarından vazgeçmişlerse), sonradan yeniden mal paylaşımı davası açamazlar. Ancak protokolde mal paylaşımına dair hiçbir hüküm yer almıyorsa, boşanmadan sonra 10 yıl içinde dava açılması mümkündür.
Mal paylaşımı davasında harç ve masraflar neye göre hesaplanır? Mal paylaşımı davaları nispi harca tabidir; yani davanın açılışında talep edilen alacak miktarı (dava değeri) üzerinden belirli bir oranda harç ödenir. Dava sürecinde bilirkişi raporu ile netleşen alacak miktarı daha yüksek çıkarsa, davacı taraf davasını ıslah ederek harcı tamamlar ve mahkeme masrafları davanın kazanılma oranına göre taraflara yükletilir.
İletişim
0(544) 585 19 34
info@vikahukuk.com
Merdivenköy Mah., Fahrettin Kerim Gökay Cad. 11/8 Kadıköy/İstanbul
© 2026. Tüm yasal hakları Vika Hukuk Ofisi'ne aittir.