Şantiyedeki İş Kazalarından Kat Malikleri Sorumlu mu? (Sözleşmeye Konulacak İSG Maddeleri)

KENTSEL DÖNÜŞÜM VE GAYRIMENKUL HUKUKU

2 min read

Kentsel dönüşüm projelerinde kat maliklerinin gözden kaçırdığı en tehlikeli yasal risklerden biri, şantiyede meydana gelebilecek ölümlü veya yaralanmalı iş kazalarıdır. Hukuk sistemimizde arsa sahipleri, inşaatın yapıldığı taşınmazın maliki sıfatıyla ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında belirli şartlar altında "İş Sahibi" olarak kabul edilirler. Şantiyede gerekli önlemler alınmadığında ve trajik bir kaza yaşandığında, sorumluluk zinciri sadece müteahhitle sınırlı kalmayıp kat maliklerine kadar uzanabilir.

Bu rehberde, iş kazası risklerine karşı maliklerin hukuki ve cezai olarak kendilerini nasıl koruyacaklarını inceliyoruz:

1. İş Kazalarında Arsa Sahibinin Hukuki Sorumluluğu Nedir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca, şantiyedeki iş güvenliği önlemlerinin alınmasından asıl işveren olarak müteahhit sorumludur. Ancak sözleşmede şantiye alanının yönetimi, denetimi ve hukuki sorumluluk sınırları net olarak çizilmezse, bir kaza anında mağdur işçiler veya aileleri arsa sahiplerine karşı da maddi ve manevi tazminat davaları açabilirler.

2. Ceza Davalarında Maliklerin Karşılaşabileceği Tehlikeler Nelerdir?

Türk Ceza Kanunu kapsamında meydana gelen ölümlü iş kazalarında Cumhuriyet Savcılığı tarafından kusur durumu incelenir. Eğer kat malikleri inşaat sürecine fiilen müdahale etmişse, teknik şartnameye aykırı talimatlar vermişse veya şantiye yönetimini müteahhide tamamen devrettiğini sözleşmeyle yasal olarak belgeleyemezse, "taksirle yaralamaya veya ölüme sebebiyet verme" suçlamasıyla ceza davasının muhatabı olabilirler.

3. Malikleri Koruyacak "Mutlak İSG Sorumluluğu" Maddesi Nasıl Yazılır?

Bu devasa riskten korunmanın yolu, inşaat sözleşmesine ve teknik şartnameye çok sert koruma hükümleri eklemektir. Sözleşmeye yazılacak madde aynen şu netlikte olmalıdır: "Şantiye alanının mülkiyeti ve yönetim sorumluluğu yer teslimiyle birlikte tamamen müteahhide geçmiştir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki tüm İSG önlemlerinin alınması, iş güvenliği uzmanı atanması, sigorta primlerinin ödenmesi ve doğacak her türlü hukuki, cezai, mali sorumluluk müteahhit firmaya aittir. Arsa sahiplerine hiçbir kusur ve sorumluluk rücu edilemez."

4. Şantiyede Üçüncü Kişilere Verilen Zararlardan Kim Sorumludur?

İnşaat esnasında yan binalara zarar verilmesi, yoldan geçen yayaların üzerine malzeme düşmesi veya çevre güvenliğinin yetersizliği nedeniyle oluşabilecek tüm zararlar da kaza kapsamında değerlendirilir. Sözleşmede, şantiyenin çevre güvenliğinin sağlanması sorumluluğu istisnasız olarak müteahhidin yükümlülüğü olarak kurgulanmalı ve doğacak zararların tazmini yükleniciye yüklenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Şantiyede çalışan işçilerin sigortasız olması malikleri etkiler mi?

Müteahhidin işçileri sigortasız çalıştırması büyük bir idari suçtur. Sözleşmeye, müteahhidin tüm çalışanları SGK'ya bildirmek zorunda olduğu ve aksi durumun malikler açısından haklı fesih sebebi sayılacağı maddesi eklenerek bu risk hukuken bertaraf edilmelidir.

İş kazalarına karşı müteahhitten ekstra bir sigorta istenebilir mi?

Evet. Sözleşmeye müteahhidin sadece işçileri değil, şantiyede oluşabilecek kazaları teminat altına alan geniş kapsamlı bir Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası ve İşveren Mali Mesuliyet Sigortası yaptırmak zorunda olduğu maddesi eklenebilir.

Maliklerden birinin inşaatı her gün denetlemesi hukuki risk yaratır mı?

Kat maliklerinin şantiye alanına sürekli girip işe, ustalara veya yapıma doğrudan müdahale etmesi, bir kaza anında inşaatı fiilen yönettiği iddiasıyla kusurlu bulunmasına yol açabilir. Denetimler kişisel olarak değil, sözleşmeyle atanan profesyonel yapı denetim firmaları veya teknik danışmanlar eliyle resmi olarak yürütülmelidir.