Ticari Defter Tutma Yükümlülüğü ve İspat Gücü
ŞİRKETLER VE TİCARET HUKUKU
2 min read
Ticari defterler, yalnızca muhasebecinizin ilgilendiği teknik belgeler değildir; bir uyuşmazlık mahkemeye taşındığında sizin lehinize ya da aleyhinize en güçlü delillerden biri hâline gelebilir. Usulüne uygun tutulmayan bir defter, hem idari para cezası riski doğurur hem de bir davada elinizdeki en güçlü ispat aracını kaybetmenize yol açabilir.
Ancak defter tutmak tek başına yeterli değildir; hangi defterlerin açılış-kapanış onayına tabi olduğunun, hangi sürede saklanması gerektiğinin ve mahkemede nasıl delil teşkil ettiğinin doğru bilinmesi gerekir.
1. Hangi Defterler Tutulmalı, Nasıl Onaylanmalıdır?
Yevmiye defteri hem açılış hem kapanış onayına, envanter defteri ve büyük defter yalnızca açılış onayına tabidir. Anonim şirketlerde pay defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri yalnızca açılış onayı gerektirirken, yönetim kurulu karar defteri hem açılış hem kapanış onayına tabidir. Kâğıt ortamında tutulan defterlerin açılış onayları, kullanılacağı faaliyet döneminin başlangıcından önceki ayın sonuna kadar noterde yaptırılmalıdır.
2. Defterler Ne Kadar Süreyle Saklanmalıdır?
Tacir; ticari defterlerini, envanterleri, finansal tabloları, faaliyet raporlarını, aldığı ve gönderdiği ticari yazışmaları ve kayıtlara esas belgeleri sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür. Her defterin saklama süresi 10 yıldır. Ticareti terk etseniz dahi bu yükümlülük mirasçılarınız tarafından sürdürülür; tüzel kişiliğiniz sona erdiğinde ise belgeler Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından muhafaza edilir.
3. Defterler Mahkemede Nasıl Delil Teşkil Eder?
Bir uyuşmazlıkta her iki tarafın da tacir olması, uyuşmazlığın her iki tarafın da kaydetmesi gereken ticari bir işten kaynaklanması, defterin kanuni usulde tutulup açılış-kapanış onaylarının yaptırılmış olması ve kayıtların birbirini doğrulaması hâlinde defterler sahibi lehine delil teşkil eder. Buna karşılık usulüne uygun tutulmamış bir defterde, yalnızca sahibi aleyhine olan kayıtlar dikkate alınır; lehine olanlar göz ardı edilir.
4. Defterler Kaybolursa veya Zarar Görürse Ne Yapılmalıdır?
Saklanması gereken defter ve belgeler doğal afet, yangın, su baskını veya hırsızlık gibi bir nedenle zarar görürse, mahkemeden 15 gün içinde "zayi belgesi" alınması gerekir. Bu belgeyi almayan tacir, defterlerin kaybolduğunu başka bir yolla ispat edemez ve defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır bu da mahkemede ciddi bir dezavantaj yaratır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Defterlerimi hiç tutmazsam ne olur? Hem idari para cezasıyla karşılaşırsınız hem de iflas etmeniz durumunda taksiratlı müflis sayılarak cezai sorumlulukla karşı karşıya kalırsınız.
Defterim yandı, alacağımı nasıl ispatlarım? Öncelikle mahkemeden 15 gün içinde zayi belgesi almanız gerekir; aksi hâlde defterin kaybolduğunu başka bir delille ispatlayamaz ve ibrazdan kaçınmış sayılırsınız.
Karşı taraf defterlerime dayanarak iddiasını ispatlayabilir mi? Evet, bir davada ispat yükü kendisine düşen taraf, diğer tarafın usulüne uygun tutulmuş defterlerindeki kayıtlara dayanarak iddiasını ispatlayabilir.
Ticari defterlerinizin mevzuata uygunluğunun kontrolü veya bir uyuşmazlıkta defter kayıtlarınızın delil değerinin değerlendirilmesi için Vika Hukuk ekibinden ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
İletişim
0(544) 585 19 34
info@vikahukuk.com
Merdivenköy Mah., Fahrettin Kerim Gökay Cad. 11/8 Kadıköy/İstanbul
© 2026. Tüm yasal hakları Vika Hukuk Ofisi'ne aittir.